ارزش یابی کیفی - توصیفی ، مسیح انگاره‌های خواستنی

مکانی برای درج آخرین یافته های علمی و اخبار مربوط به تغییرات ارزشیابی پیشرفت تحصیلی تربیتی نوین ایران

راز پویایی هر برنامه = اصلاح و بازنگری
ساعت ٤:٠۸ ‎ق.ظ روز ۱٠ امرداد ۱۳٩٤  کلمات کلیدی:

در روزهای هفتم و هشتم مرداد ماه در تبریز و جلفا  دورة آموزشی  با عنوان اندیشه برتر – اموزش بهتر  برای روسای ادارات دوره اول ودوم  آموزش ابتدایی استان  های کشور( که برخی از آنها از مدرسین کشوری ارزشیابی کیفی - توصیفی نیز بودند)برگزار گردید . در این دوره  کمیسیون تخصصی شماره سه با مسئولیت اینجانب و با حضور نمایندگان استان های :آذربایجان غربی ،شهر تهران ،چهار محال و بختیاری ، خوزستان ،یزد، سمنان ،سیستان و بلوچستان، گیلان ، قزوین ٰ،تبریز و لرستان برگزار گردید  کلیاتی از انچه در این کمیسیون گذشت جهت اطلاع علقه مندان و صاحب نظران ارائه می گردد :

..........................................................................

... نیک می‌دانید که از ابتدای آموزش‌وپرورش رسمی تاکنون، نظام رایج ارزش‌یابی در ایران، در یک حرکت دوار و دوار، زیر سلطه‌ی الگوی کمی گرایی، نگاهی خطی و تک‌بعدی به دانش‌آموزان و نظام تعلیم و تربیت داشته است؛ یعنی بی آن‌که توجهی اثربخش به عمق و کیفیت یادگیری دانش‌آموزان داشته باشد، همواره به‌صورت امتحان کتبی- شفاهیِ مداد - کاغذیِ معمول، و بر اساس یک ملاک ثابت (20-0) جریان داشته است؛ و علی‌رغم تغییرات اساسی در نظریه‌های یادگیری و درنتیجه در حوزه‌ی سنجش و ارزشیابی، در سطح سازمانی و مدیریتی همچنان بر شیوه‌های رنگ‌باخته و منسوخ‌شده، تأکید شده و همه‌ی دانش‌آموزان را، با تمامی تفاوت‌های فردی، به‌طور یکسان، موردسنجش و اندازه‌گیری قرار داده است. این در حالی است که فلسفه‌ی وجودی هر فعالیتی در نظام آموزشی، می‌باید بر میزان تأثیر و نقش آن در ایجاد زمینه و فرصت یادگیری، برابر با فطرت، نیازهای طبیعی دانش‌آموزان و آرمان‌های موردنظر آن جامعه، در ابعاد گوناگون استوار باشد. پس بایسته است برای رسیدن و همسو شدن با تغییرات موجود، شرایط پیدایی و پدیداری تغییراتِ هدفمند را فراهم نمود؛ به‌ویژه در بخش سنجش و ارزشیابی که از آن به‌عنوان قلب نظام‌های آموزشی و پاشنه آشیل تغییرات یاد می‌شود، نیازمند پیاده‌سازی روش‌های جدید و کاربست ابزارهای نو، برای فعالیت‌های یادگیری است؛ بنابراین در شرایطی که روش‌های ارزشیابی بجای توجه به محصول، به فرایند‌های تفکر تأکید می‌نمایند، بی‌تردید نخستین گام یکپارچه‌سازی موقعیت ارزشیابی و یادگیری است؛ تا شاید در این چرخه، بتوان افراد نوآوری را تربیت نمود، که به‌جای نشخوارِ آنچه به خورد آن‌ها داده می‌شود؛ با یک تفکر انتقادی – پژوهشی، پیوسته فکر کنند و خلق سازند؛ و این محقق نمی‌گردد، مگر بجای تکیه‌بر ارزشیابی پاسخ محور، منفعل و از پیش تعیین‌شده، به ارزشیابی سؤال محور، فرایندی و تحول‌آفرین که شوق به دانستن و قدرت کشف مجهولات را به ارمغان، همراه دارد، تکیه نمود...( قره داغی ،بهمن . صفر تا بیست ارزشیابی برای یادگیری.انتشارات زنده اندیشان . چاپ اول . صص 25-24 .)

 خلاصه مذاکرات:

 با این که زمان برگزاری  کمیسیون محدود و اعضا محترم شاید انطور که بایسته بود مجال بررسی  و بحث و نظر  نیافتند لیکن در همین زمان اندک بیشترین چالش ها و مشکلات کاربست  ازرشیابی کیفی توصیفی در کلاس را  به شرج زیر بیان نمودند :

—     معلمان دوره آموزش ارزشیابی کیفی توصیفی را چندین سال پیش گذرانیده اند لذا دانش و مهارت آنها برای کاربست کلاسی کافی نمی باشد .

—   عوامل اداری  و نظارتی با  اهداف برنامه ارزشیابی کیفی – توصیفی حتی به اندازه معلم نیز، آشنایی ندارند و عملا نظارت بالینی تعطیل می باشد .

—   وجود معلمان بی انگیزه و مسافر از سایر دوره ها به دوره ابتدایی و در نتیجه ایجاد جو روانی نامناسب و  به انحراف بردن برنامه ارزشیابی کیفی – توصیفی در مدارس .

—   عدم تخصیص رقم بودجه ای معنا دار  برای کاربست کلاسی موثر برنامه و در نتیجه دست ما کوتاه و خرما بر نخیل .—     


 منابع آموزشی قابل فهم برای خود آموزی معلم در مدارس وجود ندارد

—   گروه  والدین  با  برنامه ارزشیابی کیفی – توصیفی آشنایی ندارند و در نتیجه نیاز به کاربست موثر آن را به عنوان یک تقاضا در حوزه مدرسه طرح نمی نمایند و  حتی گاه با مقاومت های معنا دار و طرح تقاضاهای غیر علمی به انحراف برنامه از مسیر اهداف خود دامن می زنند  

—   ضعف اجرای برنامه ارزشیابی کیفی – توصیفی در مدارس غیر دولتی و در نتیجه تداعی یک بام و دوهوا در ذهن ذینفعان ؛

—   نبود ناظرین آگاه و یاری بخش برای ساده سازی و انتقال تجارب  علمی – تجربی به  معلم در کلاس و در نتیجه اجرای سلیقه ای در مدارس مختلف ؛

—      نبود الگوی کاربست کلاسی مشخص در کلاس های چندپایه؛

—   نگاه سیستمی و بین بخشی ستادی در تنظیم بخشنامه ها و دستور العمل ها و در نتیجه تداعی هر کسی از ظن خود شد یا من .

—         و در نهایت تراکم بیش از حد دانش‌آموزان در کلاس درس .

..........................................................................

 مصوبات :

گرچه برای هر کدام از چالش ها و موانع کاربست کلاسی راهکارها  و راهبردهایی از سوی اعضای محترم کمیسیون مطرح گردید لیکن در مجموع موارد زیر  در جمع بندی نهایی بیش از سایر موارد مورد تاکید قرار گرفت:

—    تعیین  و اجرای یک عنوان جدید دوره ارزشیابی کیفی توصیفی تکمیلی با حداقل 30 ساعت ، برای تمامی عوامل آموزشی و اداری دوره ابتدایی

—       برگزاری دوره های آموزشی حضوری و غیر حضوری برای معلمان ورودی سایر دوره ها به دوره ابتدایی .

—      تخصیص و ابلاغ به هنگام بودجه معنا دار به منظور تغییر نگرش معلم و ذینفعان .

—      نظارت بر تهیه و توزیع منابع آموزشی قابل فهم برای خود آموزی معلم در مدارس  .

—   باز تعریف پیدایی و پدیداری مدارس نمونه دولتی و استعداد های درخشان و جلوگیری از به انحراف کشانیدن اهداف عالی برنامه ارزشیابی کیفی – توصیفی .

—   نظارت هدفمند و مستمر ستادی بر اجرای دقیق دستورالعمل شورای راهبری برنامه ارزشیابی کیفی – توصیفی در استان ها و مناطق .

—   تعیین سه مدرس کشوری در هر استان به عنوان سرگروه آموزشی و ناظر برنامه ارزشیابی کیفی – توصیفی  و تسهیل شرایط برای انجام وظیفه.

—      ارائه الگوی کاربست کلاسی مشخص برنامه ارزشیابی کیفی – توصیفی در کلاس های چندپایه؛

—   حضور چهره های آشنا و آگاه  در شبکه ملی و  استانی برای تبیین درست برنامه و تغییر نگرش جامعه ذینفعان استانی

—   جلو گیری از برگزاری انواع آزمون های مداد کاغذی هماهنگ با عنوان پیشرفت تحصیلی یا هر عنوان دیگری که تنها با نگاه سود جویی و کسبه گری از ذهن و توانایی دانش آموزان ارتزاق می کنند و سیل وار اهداف خواستنی ارزشیابی نوین را با خود می برند و جز اضطراب و تخریب روانی دانش آموزان چیزی با خود همراه ندارند.

—       ابلاغ رسمی نرم افزارهای مناسب از جمله نرم افزار ساده ساز تنظیم گزارش پیشرفت تحصیلی و تربیتی .

—   هماهنگی کامل معاونت آموزش ابتدایی با مرکز سنجش، مرکز برنامه ریزی نیروی انسانی و سازمان پژوهش در تنظیم بخشنامه ها و دستور العمل ها.

—       استمرار سالانه ی باز آموزی و به روز رسانی دانش حرفه ای مدرسان کشوری .